Wat is een columbarium? Betekenis, soorten en kosten

Een columbarium is een muur of gebouw met nissen waarin urnen een vaste plek krijgen. Je vindt ze op begraafplaatsen en bij crematoria, binnen en buiten. Het zit tussen thuis bewaren en een graf in: de as heeft een eigen plek met een naam erbij, waar je naartoe kunt wanneer je wilt. In dit artikel lees je wat het woord betekent, welke soorten er zijn, wat een nis in 2026 kost en welke urn erin past.

In het kort

• Een columbarium, ook wel urnenmuur genoemd, bestaat uit nissen waarin meestal één of twee urnen passen.
• Een nis huur je voor een vaste termijn. Bij de gemeenten die wij vergeleken, kost 10 jaar in 2026 tussen € 340 en € 1.715.
• Nissen zijn soms maar 22 centimeter hoog. Vraag de binnenmaat op voordat je een urn kiest.
• Je kunt de urn later weer ophalen, zolang de rechthebbende van de nis toestemming geeft.

Wat is een columbarium?

Een columbarium is een bouwwerk met rijen nissen waarin urnen worden bijgezet. In een columbarium, ook wel urnenmuur genoemd, worden urnen bewaard in een nis, meestal met ruimte voor één of twee urnen. De nis wordt afgesloten met een plaat, vaak van steen of glas, waarop de naam van de overledene staat.

In de praktijk worden columbarium, urnenmuur, urnenwand en urnengalerij door elkaar gebruikt. Ze betekenen allemaal ongeveer hetzelfde: een muur of gebouw met nissen. De afzonderlijke plek heet een urnennis. Er zijn columbaria in de openlucht, in de muur van een begraafplaats, en overdekte columbaria binnen, zoals in een crematorium of een apart gebouw.

De soorten verschillen vooral op vier punten:

• Binnen of buiten: een overdekt columbarium in een gebouw of crematorium, of een urnenmuur in de openlucht.
• Enkele of dubbele nis: ruimte voor één urn, of voor twee urnen naast elkaar.
• Glazen of stenen sluitplaat: achter glas blijft de urn zichtbaar, achter steen alleen de naam.
• Termijn: van 5 tot 20 jaar, afhankelijk van de plek.

Een bekend voorbeeld is het columbarium op De Nieuwe Ooster in Amsterdam: een langgerekt gebouw van 120 meter met een zinken gevel en witte binnenruimtes, met plek voor 1.000 urnen (Karres en Brands).

Wat betekent het woord columbarium?

Columbarium is Latijn voor duiventil. Het komt van columba, duif. De naam verwijst naar de vorm: een wand vol kleine, gelijke vakjes lijkt op een duiventil (Etymonline).

De Romeinen bouwden al columbaria met nissen voor urnen. Een goed bewaard voorbeeld is het columbarium van Pomponius Hylas in Rome, tussen de Via Appia en de Via Latina. Het werd gebouwd in de eerste eeuw na Christus en in 1831 vrijwel intact teruggevonden (Italia.it). Het idee is dus bijna tweeduizend jaar oud: veel mensen op een kleine plek, elk met een eigen naam. Meer over de oorsprong van de urn zelf lees je in wat is een urn.

Columbarium, urnengraf of strooiveld: wat is het verschil?

Het verschil zit in waar de urn of de as een plek krijgt: in een muur, in de grond, op een graf of verstrooid op een strooiveld. Op de begraafplaats heb je meestal deze keuzes:

Vorm	Waar staat de urn?	Wat zie je?
Columbarium / urnenmuur	In een nis in een muur of gebouw	Een sluitplaat met naam; bij een glazen plaat ook de urn
Urnengraf (vaak in een urnentuin)	In een klein graf in de grond, meestal op een apart deel van de begraafplaats	Een gedenksteen of plaat op het graf
Urn op een bestaand graf	Boven de grond, op het graf van een dierbare	De urn zelf, vaak van natuursteen of brons
Strooiveld	Geen urn: de as wordt verstrooid	Soms een gezamenlijk gedenkteken

Een columbarium neemt weinig ruimte in. Of het goedkoper is dan een eigen urnengraf, verschilt per begraafplaats. Een urnengraf geeft juist ruimte voor bloemen, planten en een eigen steen, en voelt voor sommige mensen daardoor persoonlijker. Alles over een urn in of op een graf lees je in een urn bijzetten in een graf.

Wat kost een plek in een columbarium?

Bij de begraafplaatsen die wij vergeleken, kost een nis voor één urn voor 10 jaar tussen € 340 en € 1.715. De verschillen tussen gemeenten zijn groot. Daar komen meestal kosten voor het bijzetten bij, en soms voor de gedenkplaat of het onderhoud.

Wat er per plaats bij komt, verschilt:

• Den Haag: € 340 voor een nis voor 1 urn, € 690 voor 2 urnen, beide voor 10 jaar. Het bijzetten kost € 137 (gemeente Den Haag).
• Amsterdam, De Nieuwe Ooster: € 525 voor 5 jaar, € 985 voor 10 jaar of € 1.970 voor 20 jaar, inclusief onderhoud. Bijzetten is gratis als de crematie daar plaatsvond, anders € 90 tot € 125. Verlengen kost € 40 per jaar (tarieven De Nieuwe Ooster 2026).
• Utrecht: € 1.715 voor 10 jaar, € 204 voor het bijzetten en € 1.514 om daarna 10 jaar te verlengen (gemeente Utrecht).
• Alkmaar: € 1.104 voor een urnennis inclusief afdeksteen, € 129 voor het bijzetten en € 231 voor het plaatsen van een herdenkingsplaatje, het plaatje zelf niet inbegrepen (gemeente Alkmaar).
• Aalsmeer: € 1.040 voor een nis voor 10 jaar, inclusief tekstplaat (tarief 2025). Het bijzetten kost € 335 en het aanbrengen van de tekst op de plaat € 430 (tarieven 2026, gemeente Aalsmeer).
• Crematorium Slangenburg (Doetinchem): € 457 voor een enkele nis voor 5 jaar, € 631 voor een dubbele. Een gedenkplaat kopen kost € 279 (tarievenlijst Slangenburg 2026).

Een rekenvoorbeeld: in Den Haag betaal je voor 10 jaar een nis plus het bijzetten samen € 477. In Utrecht is dat € 1.919. Vraag daarom altijd de tarievenlijst op van de begraafplaatsen en crematoria bij jou in de buurt, en vraag wat er wel en niet bij de prijs zit. Wil je weten hoe dit zich verhoudt tot de totale kosten, lees dan wat een crematie kost.

Hoe lang mag een urn in een columbarium blijven?

Je huurt een nis voor een vaste termijn, meestal 10 jaar. Daarna kun je verlengen. De termijnen verschillen per plek: bij De Nieuwe Ooster kies je tussen 5 en 20 jaar, Den Haag en Utrecht werken met 10 jaar. Vraag bij de beheerder welke termijnen er zijn en wat er gebeurt als je niet verlengt.

De persoon op wiens naam de nis staat heet de rechthebbende. Die krijgt bericht als de termijn afloopt en beslist over verlengen. Wordt er niet verlengd, dan mag de beheerder de nis ruimen. De Wet op de lijkbezorging bepaalt dat dit binnen tien jaar nadat de as in de bus is geborgen alleen mag met toestemming van de rechthebbende, en dat ruimen gebeurt door de as te verstrooien (Wet op de lijkbezorging, art. 66). Kies je een termijn korter dan tien jaar, dan mag de nis na afloop dus alleen geruimd worden als de rechthebbende daarmee instemt. In Den Haag komt de as dan op een apart deel van de begraafplaats terecht (gemeente Den Haag). Zorg dus dat de gegevens van de rechthebbende actueel blijven.

Welke urn past in een columbarium?

Een urn moet passen binnen de binnenmaat van de nis, en die verschilt sterk. Een paar voorbeelden uit gemeentelijke regels:

Begraafplaats	Binnenmaat nis
Zoetermeer, enkele nis	36 cm breed, 45 cm hoog
Zoetermeer, dubbele nis	45 × 45 cm, maximaal 2 urnen
Lindenhof (Noardeast-Fryslân), muur 1 tot 3	22 cm hoog, 34 cm breed, 28 cm diep
Lindenhof, muur 4 tot 10	28 cm hoog, 35 cm breed, 28 cm diep

Bronnen: gemeente Zoetermeer, gemeente Noardeast-Fryslân (2026).

We hebben onze eigen collectie ernaast gelegd. Van de 65 urnen voor volwassenen met een inhoud van meer dan 2 liter is de middelste 20 cm hoog en de hoogste 30 cm. Van de 59 urnen waarvan we de doorsnede kennen, is geen enkele breder dan 24 cm. In hoogte en breedte passen ze dus allemaal in een nis zoals in Zoetermeer. In de laagste nis uit de tabel, 22 cm hoog, zijn er 45 van de 65 laag genoeg (stand 30 september 2026). Met een lage nis heb je dus nog steeds keuze, als je vooraf de binnenmaat opvraagt. Zo zijn de VERNO en de ATHOS 20 cm hoog en de Luz 13,7 cm; die passen dus ook in de laagste nis uit de tabel.

Let daarnaast op drie dingen:

• Glas of steen: achter een glazen plaat blijft de urn zichtbaar. Dan kies je bewust een urn die je mooi vindt om te zien.
• Binnen of buiten: in een buitennis staat de urn minder beschut. Geglazuurde keramiek en natuursteen kunnen daar beter tegen dan hout of biologisch afbreekbare materialen. Lees ook welk materiaal buiten tegen regen en vorst kan.
• Een deel van de as bewaren: wil je ook thuis een plek, dan kan een klein deel van de as in een mini-urn, terwijl de rest in het columbarium staat.

Hoe je de juiste inhoud bepaalt, lees je in welke maat urn je nodig hebt. Of bekijk onze handgemaakte urnen. Bij de meeste modellen staan de hoogte en doorsnede vermeld; staat een maat er niet bij, vraag het ons gerust.

Hoe gaat het bijzetten in een columbarium?

Het bijzetten is het plaatsen van de urn in de nis. Dat gaat meestal in vier stappen:

1. De as ophalen. Het crematorium bewaart de as na de crematie minimaal een maand (Wet op de lijkbezorging, art. 59). Daarna kun je de asbus ophalen, zie as ophalen na de crematie.
2. Een nis aanvragen. Bij de gemeente of de beheerder van de begraafplaats of het crematorium. Wie de nis aanvraagt, wordt meestal de rechthebbende.
3. Een datum afspreken. Veel families zijn er graag bij. Bij Zorgvlied zit bijvoorbeeld 30 minuten begeleiding bij het tarief voor bijzetten (Zorgvlied).
4. De sluitplaat regelen. Vaak levert de begraafplaats de plaat en liggen maat, kleur en materiaal vast. Het laten aanbrengen van de tekst kost vaak extra; in Aalsmeer bijvoorbeeld € 430 (gemeente Aalsmeer).

Mag je de urn later weer ophalen?

Ja. Een urn die is bijgezet kan op verzoek weer aan de nabestaande worden meegegeven, maar alleen met toestemming van de rechthebbende op de nis (Wet op de lijkbezorging, art. 63). Er geldt geen vaste rusttermijn voor een urn, dus je kunt de bestemming later nog veranderen (Uitvaart.nl). Alleen de beheerder haalt de urn uit de nis (Uitvaart.nl, 2025); daar kunnen kosten aan verbonden zijn.

Dat geeft rust. Je hoeft niet meteen voor altijd te beslissen. Sommige families zetten de urn eerst bij en nemen hem jaren later mee naar huis, of verstrooien de as alsnog op een plek die ertoe doet.

Columbarium of thuis bewaren?

Het hangt af van wat je zoekt. Een columbarium geeft een vaste plek buiten huis waar familie en vrienden naartoe kunnen, met een naam erbij. Thuis bewaren is persoonlijker en dichterbij, maar niet iedereen komt dan langs. Ook de wet stelt eisen aan thuis bewaren; lees daarover as thuis bewaren: wat mag wel en niet.

Sommige mensen combineren: het grootste deel van de as in het columbarium, een klein deel thuis in een mini-urn of as-sieraad. Een overzicht van alle mogelijkheden vind je in wat er met de as gebeurt na een crematie.

Veelgestelde vragen over het columbarium

Wat is een urnennis?

Een urnennis is één afzonderlijk vak in een columbarium of urnenmuur. Er passen meestal één of twee urnen in, en de nis wordt afgesloten met een plaat met de naam van de overledene.

Kunnen er twee urnen in één nis?

Vaak wel, in een dubbele nis. Den Haag rekent voor een nis voor 2 urnen € 690 voor 10 jaar, De Nieuwe Ooster heeft dubbele nissen vanaf € 675 voor 5 jaar. Controleer wel de binnenmaat, want twee urnen moeten naast elkaar passen.

Is een columbarium goedkoper dan een urnengraf?

Dat verschilt per begraafplaats. Een nis voor 10 jaar kost bij de gemeenten in dit artikel € 340 tot € 1.715. Vraag voor een urnengraf en een nis dezelfde termijn op, en vergelijk de totale kosten, inclusief bijzetten, gedenkplaat en onderhoud.

Wat gebeurt er als de huur van de nis afloopt?

De rechthebbende krijgt bericht en kan verlengen. Wordt er niet verlengd, dan mag de beheerder de nis ruimen en de as verstrooien, binnen de eerste tien jaar alleen met toestemming van de rechthebbende.

De belangrijkste punten om te onthouden

• Een columbarium of urnenmuur is een muur of gebouw met nissen voor urnen. Het woord betekent duiventil.
• Een nis voor 1 urn kost voor 10 jaar bij de gemeenten in dit artikel € 340 tot € 1.715, plus kosten voor bijzetten en soms een plaat.
• De termijn is meestal 10 jaar en kan worden verlengd. De rechthebbende beslist.
• Nissen verschillen in maat; in de voorbeelden in dit artikel van 22 tot 45 cm hoog. Vraag de binnenmaat op voordat je een urn kiest.
• Je kunt de urn later weer ophalen, met toestemming van de rechthebbende.